Zaczynaj od dlaczego – Simon Sinek – recenzja

Sineka polubiłem od razu. Kilka lat temu, obejrzawszy jego wykład na konferencji TED, pomyślałem sobie: “wreszcie sensowna teoria, wreszcie ktoś dotarł do sedna problemu”. Bo, jak mi się wtedy wydawało, stawianie słynnego “dlaczego” na piedestale naszych motywów może w prosty sposób pomóc nam w rozwijaniu nowatorskich konceptów biznesowych. Potem się okazało, że jego wykład jest trzecim najpopularniejszym wykładem TED-owskim [1] (ponad 17 milionów wyświetleń), a Sinek stał się jednym z najbardziej rozpoznawalnych i najlepiej opłacanych mówców motywacyjnych w USA. Dziś, po wielu innych lekturach, po zapoznaniu się z błędami poznawczymi, po zaanektowaniu metody naukowej do myślenia biznesowego (choćby docenienie metody lean startup), zmieniłem zdanie o Sineku. Nawet przez moment pomyślałem, czy to coś ze mną jest nie tak, że widzę ewidentne luki w jego rozumowaniu, czy coś nie tak jest z jego zwolennikami, którzy magiczne “dlaczego” zdążyli już zracjonalizować na swoją modłę, a z autora uczynić guru zarządzania i biznesu. Osądźcie sami.

Sinek wprowadził do przestrzeni publicznej własną teorię, którą nazwał “złotym kręgiem“. Jego propozycja składa się z trzech elementów, warstw, a w zasadzie prostych pytań: dlaczego, jak i co. Zanim przejdę do jej omówienia, dwa słowa tytułem wstępu. Otóż Sinek sam przyznaje, że miał w życiu trudny okres, i gdy przeżywał depresję, starając się zrozumieć otaczający go świat, nagle doznał “objawienia” (vide: teoria złotego kręgu) i nagle wszystko stało się jasne: za sukcesami wielkich firm stało każdorazowo pytanie “dlaczego”. Tylko że taka argumentacja jest co najmniej wątpliwej jakości. Niby czemu mam wierzyć przełomowemu odkryciu pracownika amerykańskich korporacji, niby czemu mam brać na poważnie teorię, która nie została poparta absolutnie żadnymi dowodami empirycznymi? A może mamy do czynienia z teorią, która jest zbyt piękna, aby mogła być fałszywa? Bo, jak sugeruje Sinek, “ludzie nie kupują tego, co robisz, tylko dlaczego to robisz”. Wniosek: najpierw zastanów się “dlaczego” (wstaw co chcesz: dlaczego prowadzisz firmę, dlaczego chce ci się wstać rano z łóżka, dlaczego tego chcesz?), dopiero potem określ “jak” (będziesz zachęcał klientów do kupna swoich produktów, jak określisz unikalną cechę oferty), a na końcu pracuj nad komunikatem “co” (co mamy w ofercie). A “złoty krąg” ma stanowić nawiązanie do matematycznej koncepcji złotego podziału, będącego w historii wzorcem idealnych proporcji i piękna. Autor chyba jednak nie wiedział, że złoty podział w sztuce, zwłaszcza w malarstwie, nie jest tak jednoznaczny i nie był stosowany przez większość słynnych malarzy, jak zwykło się sądzić [2]. Idąc za ciosem, autor odnalazł odzwierciedlenie swojej teorii w budowie anatomicznej mózgu, gdzie kora mózgowa (nasz “najnowszy mózg”) odpowiada poziomowi “co”, a starsze warstwy, czyli mózg limbiczny, odpowiada za poziomy “jak” i “dlaczego”. Symptomatyczne, rozdział poświęcony tej domniemanej zależności brzmi, jakżeby inaczej: “To nie wydumana teoria, to czysta biologia”. Niestety, jako sceptyk mam małe zaufanie do epokowych odkryć w naukach społecznych, zwłaszcza gdy odkrywcą jest konsultant biznesowy, który pewnego dnia doznał objawienia.

zadlac

Źródło: Wydawnictwo OnePress

Książka, wbrew pozorom, zaczyna się całkiem dobrze. Już w pierwszym rozdziale autor stawia zasadnicze pytanie, “czy naprawdę wiemy, dlaczego jedne firmy odnoszą sukces, a inne upadają, czy tylko się tego domyślamy” [3]? Widać, że Sinek ma dobre intencje i nie stara się zwodzić czytelnika. Jednak kolejne stronice i rozdziały są dowodem na to, że padł ofiarą poważnych błędów poznawczych, z którymi sam chciał walczyć. Zagłębiając się w jego wywody, dochodzimy do wniosku, że po pierwsze, wszystkie jego argumenty można określić jako złudzenie zrozumienia [4] i efekt pewności wstecznej [5], a jego teoria uwzględnia tylko te dane, tylko te firmy, które potwierdzają jego teorię (efekt potwierdzenia) [6], z pominięciem tych, które stanowią jej zaprzeczenie, mimo spełnienia tych samych warunków (zadajcie sobie pytanie: ile firm upadło, mimo że były prowadzone przez charyzmatycznych liderów i wyróżniały się misją od innych firm?).

Zadziwiające są też niektóre tezy, które stanowią dla autora punkt wyjścia do całego rozdziału. Na początku drugiego rozdziału autor informuje czytelnika, że gdyby spytać biznesmenów, dlaczego ich klienci są ich klientami, to nie będą oni znali odpowiedzi na tak postawione pytanie [7]. Czyżby? Na jakich danych i badaniach opiera swoją opinię Sinek? Na dodatek autor dokonuje generalizacji, mówiąc o przedsiębiorcach “oni” albo “wszyscy”, co już wskazuje, że cała populacja biznesmenów nie wie czegoś (z praktyki), co wie autor książek biznesowych (teoretyk). A stąd bardzo blisko do manipulacji, od której tak odżegnuje się Sinek, bo z inspiracją to raczej nie ma wiele wspólnego.

Jakie czasy, tacy autorzy, chciałoby się powiedzieć. Bo Sinek wypełnia zapewne jakąś lukę w przestrzeni publicznej, która czekała na kogoś takiego jak on. Być może chodzi o przewodzenie zagubionym stadem liderów, którzy są sparaliżowani nadmiarem opcji i ciążącą nad nimi odpowiedzialnością za podejmowanie decyzji? W takim układzie można powiedzieć, że Sinek stanął na czele godinowskiego “plemienia” [8] i mu skutecznie przewodzi. Na potwierdzenie mojego przypuszczenia niech posłużą słowa z obwoluty jego książki: “Simon Sinek przewodzi ruchowi, którego celem jest inspirowanie ludzi do robienia tego, co ich inspiruje”. Masło maślane? Nie, to “wielka myśl”, w obecnych czasach jeśli ktoś cię z zewnątrz nie zainspiruje, to nawet nie ruszysz palcem. Czyżby?

W ostatecznym rozrachunku “Zaczynaj od dlaczego” może faktycznie stanowić inspirację dla liderów i przedsiębiorców, bo nawołuje do zastanowienia się nad priorytetami, czymś, co Jason Fried w książce Rework [9] nazywa “epicentrum”. Jednak pamiętajmy, że “złoty krąg” to tylko subiektywna koncepcja, nie poparta żadnymi dowodami. Po prostu dobrze brzmi. Ale warto też pamiętać o jeszcze jednej kwestii. Dla mnie o wartości książki świadczą przypisy, i jakość tychże. A więc co znajdziemy w przypisach zamykających “Zaczynaj od dlaczego”: artykuły prasowe, inne książki biznesowe, wywiady, linki do stron firmowych, trochę raportów. A badania naukowe potwierdzające słuszność tez autora? Brak. A teraz porównajcie sobie jakość i ilość przypisów w takich książkach jak “Pułapki myślenia” Kahnemana czy “Niewidzialny goryl’ Chabrisa i Simonsa [10]. Dają do myślenia – to mało powiedziane.

Krótko mówiąc, Sinek jest świetnym, charyzmatycznym mówcą, ale nie znaczy to, że ma rację, a jego koncepcja jest z założenia słuszna i wolna od błędów. Tak samo jeśli ktoś głośniej wyraża swoje argumenty nie znaczy, że jego zdanie zyskuje na wiarygodności.

Uwaga dodatkowa: rok (2010) po wydaniu książki (2009) Sinek został zatrudniony jako doradca ds. innowacyjności przez Rand Corporation. Czyżby Sinek zapoczątkował nowy trend: świetnie sprzedająca się książka zamiast CV?

- Co warto wiedzieć o autorze książki?

Simon Sinek wydał dwie książki, ostatnia to “Leaders Eat Last” (2014). Obecnie wykłada na Columbia University.
Więcej o autorze: http://en.wikipedia.org/wiki/Simon_Sinek

- Cytaty warte przytoczenia:

“Trzeba krytycznie oceniać to, co się nam wydaje, że wiemy. Przypuszczenia, nawet te bazujące na solidnych badaniach, mogą nas sprowadzić na manowce.” [11]

“Większa liczba danych nie zawsze pomaga, zwłaszcza gdy błędne założenie tkwi w sile napędowej całego procesu.” [12]

- Styl:

Dobrze zbudowana, choć nieco monotonna narracja, drażni nieco powtarzalność tych samych tez (i “dlaczego” pisane wielką czcionką) i tych samych firm (w kółko Apple i Southwest).

- Moja ocena książki:

- Styl: 7/10
- Treść: 7/10
- Jakość edytorska: 9/10
- Ocena łączna: 8/10

- Spis treści:

Przedmowa – Potęga DLACZEGO (9)
Wstęp – Dlaczego należy zaczynać od DLACZEGO? (11)

CZĘŚĆ I – ŚWIAT, KTÓRY NIE ZACZYNA OD DLACZEGO

1. Przypuszczam, więc wiem (21)
2. Kije i marchewki (27)

CZĘŚĆ II – Z INNEJ PERSPEKTYWY

3. Złoty krąg (47)
4. To nie wydumana teoria, to czysta biologia (61)
5. Klarowność, dyscyplina i spójność (73)

CZĘŚĆ III – LIDERZY POTRZEBUJĄ POPARCIA

6. Zdobywanie zaufania (91)
7. Jak dochodzi do przełomu (121)

CZĘŚĆ IV – JAK PORUSZYĆ TYCH, KTÓRZY WIERZĄ

8. Zaczynaj od DLACZEGO, ale wiedząc JAK (139)
9. Wiadomo DLACZEGO. Wiadomo JAK. Więc CO? (159)
10. Komunikacja to bardziej słuchanie niż mówienie (165)

CZĘŚĆ V – NAJWIĘKSZYM WYZWANIEM JEST SUKCES

11. Gdy DLACZEGO przestaje być klarowne (179)
12. Wewnętrzny dysonans (187)

CZĘŚĆ VI – POZNAJ SWOJE DLACZEGO

13. Narodziny DLACZEGO (213)
14. Nowa konkurencja (225)

Posłowie (229)
Podziękowania (233)
Przypisy (237)

- Informacje dodatkowe:

Oficjalna strona książki (blog autora):
https://www.startwithwhy.com/

Oficjalna strona książki (wydanie polskie):
http://onepress.pl/ksiazki/zaczynaj-od-dlaczego-jak-wielcy-liderzy-inspiruja-innych-do-dzialania-simon-sinek,zadlac.htm

Słynny wykład Simona Sineka na konferencji TED:

ISBN: 978-83-246-5343-0, 9788324653430
Ilość stron: 244
Tytuł oryginału: Start with Why: How Great Leaders Inspire Everyone to Take Action
Oprawa: miękka
Rok wydania: 2013

Źródła:

[1] http://www.ted.com/talks/simon_sinek_how_great_leaders_inspire_action
[2] http://pl.wikipedia.org/wiki/Z%C5%82oty_podzia%C5%82
[3] Zaczynaj od dlaczego, Simon Sinek, OnePress, 2013, str. 22
[4] http://ekonomiaprzetrwania.pl/zludzenie-zrozumienia-najczestsze-bledy-poznawcze-w-biznesie-czesc-1/
[5] Efekt pewności wstecznej: http://en.wikipedia.org/wiki/Hindsight_bias
[6] Efekt potwierdzenia: http://pl.wikipedia.org/wiki/Efekt_potwierdzenia
[7[ Zaczynaj od dlaczego, Simon Sinek, OnePress, 2013, str. 27
[8] Nawiązuję do znanej książki Setha Godina “Plemiona 2.0. Zostań internetowym przywódcą”, OnePress, 2010
[9] http://ekonomiaprzetrwania.pl/rework-jason-fried-david-h-hansson-recenzja-i-materialy-dodatkowe/
[10] http://ekonomiaprzetrwania.pl/niewidzialny-goryl-dlaczego-intuicja-nas-zwodzi-ch-chabris-d-simons-recenzja/
[11] Zaczynaj od dlaczego, Simon Sinek, OnePress, 2013, str. 23
[12] Zaczynaj od dlaczego, Simon Sinek, OnePress, 2013, str. 23

Dziękuję redakcji Wydawnictwa OnePress za udostępnienie egzemplarza recenzenckiego.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *


− 5 = 0

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>