Tag Archives: proces decyzyjny

Efekt pewności wstecznej i efekt wyniku na przykładzie relacji medialnych na temat Rona Wayne’a, współzałożyciela Apple’a

Źródłem naszych błędów jest zazwyczaj niewiedza lub niekompetencja. W przypadku relacjonowania historii Rona Wayne’a [1], jednego z trzech współzałożycieli firmy Apple, dziennikarze wykazali się zarówno słabym researchem, jak i błędną interpretacją faktów [2].

Jego historia, w interpretacji współczesnych mediów, wygląda mniej więcej tak:

1 kwietnia 1976 roku Steve Jobs, Steve Wozniak i Ron Wayne założyli firmię Apple, sporządzając i podpisując umowę spółki, w wyniku której dwóch pierwszych założycieli otrzymało po 45 % udziałów, a Ron pozostałe 10 %. Jednak 12 dni później Ron Wayne sprzedał swoje udziały za kwotę 800 dolarów i wycofał się z tego biznesu. Decyzja ta okazała się najgorszą z możliwych. Dziś owe 10 % udziałów w firmie Apple warte byłoby, według różnych szacunków, od 20 do 35 miliardów dolarów. Dlatego Ron Wayne jest uważany za największego nieudacznika w historii biznesu, bo gdyby zachował do dziś swoje udziały, byłby dziś jednym z najbogatszych ludzi na świecie.

Zapoznawszy się z tą historią, zapaliło mi się światełko ostrzegawcze. Czegoś mi tu brakowało, coś mi tu nie pasowało, i co najważniejsze, w tak przedstawionej historii kryje się kilka poważnych błędów poznawczych, na czele z błędem pewności wstecznej (ang. hindsight bias – czyli “ocenianie przeszłych zdarzeń jako bardziej przewidywalnych niż były w rzeczywistości”) [3], efektem wyniku (ang. outcome bias – czyli “nieracjonalne ocenianie przeszłych decyzji w momencie, gdy są już znane ich skutki”) [4] czy złudzeniem zrozumienia [5]. Postanowiłem sięgnąć więc do źródła, czyli sprawdzić, jak do całej sprawy odnosi się sam zainteresowany. Okazało się, że Ron Wayne jest obecnie pełnym wigoru 80-latkiem, który udziela wywiadów, pisze książki i co najciekawsze, przyznaje, że ani minuty nie żałował decyzji podjętej w 1976 roku. A to oznacza, że niepochlebne wobec niego komentarze w mediach nie mają wiele wspólnego z rzeczywistością, są jedynie subiektywną interpretacją poszczególnych dziennikarzy, którzy na dodatek nie zapoznali się z opinią bohatera opisywanej historii.

Posłuchajmy więc wersji zdarzeń Rona Wayne’a, która w skrócie wygląda mniej więcej tak (opracowanie własne na podstawie wywiadu dostępnego poniżej [6]):

“1 kwietnia 1976 roku faktycznie podpisaliśmy w moim mieszkaniu umowę założycielską firmy Apple, w wyniku której otrzymałem 10 % udziałów. Nawet opracowałem pierwszy projekt logo, z Newtonem pod jabłonią. Z Jobsem znaliśmy się z firmy Atari, w której obaj pracowaliśmy. Ja już miałem spore doświadczenie w biznesie, ale moja niedawna inwestycja nie wypaliła i przez dwa lata spłacałem spore długi. Dlatego do nowych przedsięwzięć podchodziłem z dużą rezerwą. Skąd wzięło się owe 10 % udziałów. Otóż Jobs i Wozniak nieustannie się spierali ze sobą, choćby o to, że Wozniak nie chciał przekazać wyłącznych praw do płyty głównej firmie Apple, ale chciał ją też wykorzystywać poza firmą dla swojego indywidualnego zysku, na co Jobs nie chciał się zgodzić. Konfliktów zresztą było wiele, i z każdym dniem ich przybywało. A ja miałem być rozjemcą w sprawach konfliktowych, z prawem decydującego głosu, dlatego zostałem w ogóle zaproszony do udziału w projekcie. Jednak pierwsze zlecenie na 100 komputerów, obarczone dużym ryzykiem klapy finansowej, plus duża pożyczka, jaką zaciągnął Jobs, sprawiły, że ryzyko przekroczyło dla mnie akceptowalny próg. Dlatego wycofałem się. A dziś tego nie żałuję. Ryzyko było dla mnie zbyt duże, po drugie nie pasowaliśmy do siebie charakterami. Ja byłem starszy od obu założycieli o 14 lat, i szukałem raczej stabilizacji, a nie niepewnych przedsięwzięć. A w Apple’u pojawiłem się na moment jako niedoszły rozjemca sporów, a nie czynny współudziałowiec. I gdybym został tam miesiąc albo rok dłużej, to i tak pewnie bym się wycofał. To nie była moja bajka.”

Wersja Wayne’a wydaje się spójna i wiarygodna. Można by oczywiście zadać sobie pytanie, czy Wayne nie racjonalizuje swojej “niefortunnej” decyzji sprzed, jakby nie było, niemal 40 lat, a jego pamięć co do motywów jego decyzji nie uległa zniekształceniu. Tego nie jesteśmy jednak w stanie dociec, i być może sam zainteresowany nigdy do końca tego nie będzie pewny. Jednak to, co mówi dziś, powinno być dla każdego dziennikarza relacjonującego tę historię punktem wyjścia do jakichkolwiek rozważań, a nie faktem pomijanym i zapomnianym.  Niech za komentarz posłużą więc jego własne słowa: “Kiedy zdarzy ci się być w kluczowym momencie historii, nie zdajesz sobie wtedy z tego sprawy“. [7]

I nie zapominajmy, że w międzyczasie Apple mogło zbankrutować, gdyby nie wymuszona przed sąd pomoc ze strony Microsoftu w kwocie 150 milionów dolarów [8]. A po drugie, przy kolejnych rundach inwestycyjnych owe 10 % należące do Rona Wayne’a mogło zmniejszyć się do 1 %, a nawet 0,1 %. A na koniec, znając już obie wersje tej historii  – medialną i samego zainteresowanego  – zadajmy sobie pytanie: jak my sami zachowalibyśmy się w jego sytuacji w 1976 roku, nie wiedząc oczywiście, że Apple zostanie w przyszłości jedną największych firm na świecie? I apel na końcu: nie osądzajmy ludzi tylko i wyłącznie na podstawie ich decyzji z przeszłości, bo nie znamy wszystkich czynników i motywatorów stojących za daną decyzją. A jeśli już zabieramy się za relacjonowanie historii, zacznijmy od źródeł, a nie od opinii powielanych przez inne media [9].

Źródła:

[1] http://pl.wikipedia.org/wiki/Ronald_Wayne
[2] http://pierwszymilion.forbes.pl/4-najgorsze-pomysly-jakie-kazdy-start-up-ma-pod-reka,artykuly,189414,1,1.html
[3] http://pl.wikipedia.org/wiki/Efekt_pewno%C5%9Bci_wstecznej
[4] http://pl.wikipedia.org/wiki/Efekt_wyniku
[5] Pułapki myślenia, Daniel Kahneman, PWN, 2012, str. 270: “Nic nie poradzisz, że choć dane, którymi dysponujesz, są ograniczone, to jednak traktujesz je tak, jakby były pełne i wyczerpujące. Z dostępnych informacji budujesz najlepszą możliwą opowieść, a jeśli historia jest udana, zaczynasz w nią wierzyć”.
[6] https://www.youtube.com/watch?v=LwxFi2r8aFQ
[7] Słowa Rona Wayne’a z wywiadu dla CNN: “But when you’re at a focal point of history, you don’t realize you’re at a focal point of history.
[8] http://www.wired.com/2009/08/dayintech_0806/
[9] http://www.fool.com/investing/general/2013/04/01/the-sad-tale-of-a-forgotten-apple-co-founder-and-h.aspx

Zainteresowanych tą fascynującą i mało znaną historią odsyłam do wywiadu z Ronem Waynem:

MBA w dziesięć dni – Steven Silbiger – recenzja

Pomysł na książkę – znakomity, realizacja – bez zarzutu, ale założenia – nierealistyczne. Jak łatwo można się domyślić, cały koncept rozbija się o tytułowe “dziesięć dni”. Trzeba przyznać, że marketingowo zostało to rozegrane świetnie, w końcu tytuł jest chwytliwy i przyciągający uwagę. W końcu któż by nie chciał, i to niemal za darmo, w porównaniu do kosztu studiów MBA, w szybkim czasie posiąść całą niezbędną wiedzę w zakresie zarządzania przedsiębiorstwem? Jednak w praktyce zapoznanie się w tak krótkim czasie z programem realizowanym zwykle w dwa lata jest po prostu niewykonalne. Co więcej, to tylko książka, to tylko tekst. A przecież studia MBA cenione są głównie za możliwość nawiązania kontaktów biznesowych, które procentują potem przez cały okres kariery zawodowej.

Wracając do zawartości. Jest tu dosłownie wszystko, co jest niezbędne do prowadzenia biznesu. Każdy z dziewięciu głównych tematów, czyli marketing, etyka, rachunkowość, nauka o organizacji, analiza ilościowa, finanse, zarządzanie operacyjne, ekonomia i strategia, zostały dokładnie omówione i przeanalizowane. Ale poza samą treścią ta 500-stronicowa cegła ma jeszcze jedną wielką zaletę. Otóż pokazuje ona ogrom wiedzy, która jest wymagana na różnych etapach prowadzenia firmy. A im większa firma, tym szerszy zakres wiedzy jest wręcz niezbędny.

mba-10-dni_2571
Źródło: Wydawnictwo MT Biznes

Ale rzeczywistość wygląda zgoła inaczej niż sugeruje zawartość i układ książki. W praktyce wiedzę o prowadzeniu biznesu zdobywa się stopniowo, zazwyczaj na zasadzie prób i błędów, dlatego założenie, że w kilkanaście, czy nawet w kilkadziesiąt dni, można ogarnąć wszystkie aspekty biznesu, jest mało realistyczne. Co równie ważne, nie znam żadnego przedsiębiorcy, który miałby w małym malcu całą wiedzę opisaną w tej książce. Bo jeden człowiek może, i najczęściej powinien, zostać specjalistą w wąskiej dziedzinie, a szef czy dyrektor tylko koordynuje całym przedsięwzięciem. Dlatego im większa firma, tym bardziej upodabnia się ona do korporacji, gdzie każdy z kluczowych pracowników odpowiada za konkretny dział.

I jeszcze jeden zarzut wobec autora. Brakuje studiów przypadku, czyli tego, z czego najbardziej słyną studia MBA. W efekcie w książce upchnięto tak dużo teorii, że z każdą kolejną stroną staje się ona coraz bardziej monotonna. I to mimo wartościowych treści, co do których nie ma jak się przyczepić. Zastanawiam się też, do kogo właściwie jest skierowana ta lektura. Dla czytelników, których nie stać na studia MBA? Być może, ale gwarantuję, że zapoznanie się z tą książką ma tyle wspólnego z rzeczywistą nauką w ramach stacjonarnego MBA co zapoznanie się z instrukcją obsługi smartfona, gdy takowego nawet nie posiadamy. W sumie będziemy wiedzieli, jak go obsługiwać, ale skoro go nie posiadamy, nie mamy jak tej wiedzy przetestować. Zważywszy na ten ostatni argument, “MBA w dziesięć dni” wygląda mi raczej na powtórkę z materiału dla absolwentów tego rodzaju studiów, ewentualnie dla kadry menedżerskiej, która nie ma czasu na dalsze studiowanie. W każdym razie doświadczony menedżer nie znajdzie tu nic nowego, a początkujący może dostać rozdwojenia jaźni, jeśli chciałby opanować zawarty tu materiał w 10 dni.

Najważniejsze na koniec: książka sprzedała się w niemal półmilionowym nakładzie na całym świecie. A o to przecież chodzi wydawcom. Jest więc sukces, są czytelnicy, więc o co chodzi? Jak dla mnie to kolejne, dosyć suche kompendium wiedzy, z którego użytek niewielki, jeśli nie zastosujemy tej wiedzy w praktyce. A to byłoby możliwe tylko w dużej firmie lub w korporacji. Jednak specjaliści tam pracujący zazwyczaj posiadają już wysokie kwalifikacje, odpowiednie wykształcenie kierunkowe i dyplom którejś uczelni MBA. Pozostają więc dwa pytania bez odpowiedzi: do kogo adresowana jest ta książka, i czemu tak wielu czytelników ją kupiło? Czyżby uwierzyli w tytuł, będący ziszczeniem najskrytszych marzeń każdego copyrightera?

 

Autor: Steven A. Silbiger
Tytuł: MBA w dziesięć dni
Oficjalna strona wydania polskiego:
http://www.mtbiznes.pl/b1489-mba-w-dziesiec-dni.htm
Wydawnictwo:  MT Biznes
Rok wydania:  2014
Ilość stron:  502
ISBN: 978-83-7746-985-9

Dziękuję redakcji Wydawnictwa MT Biznes za udostępnienie egzemplarza recenzenckiego.

 

Najważniejsza rzecz – Howard Marks – recenzja

Skoro Warren Buffet, inwestor o największych sukcesach i miliardowych zyskach, zachwala książkę innego autora, to wobec tego powinniśmy się spodziewać lektury nie tylko wybitnej, ale przede wszystkim zgodnej z wyznawaną przez niego samego filozofią. Intuicja czytelnicza tym razem mnie nie zawiodła, a książka faktycznie okazała się fascynującym wprowadzeniem w filozofię inwestycyjną najwyższej próby. “Najważniejsza rzecz” to pozycja obowiązkowa dla każdego, kto zajmuje się inwestowaniem w jakiejkolwiek formie, lub dopiero przymierza się do zakupu pierwszej akcji lub jednostki funduszu inwestycyjnego.

Punktem wyjścia do rozważań autora jest stwierdzenie, że udane inwestowanie to nic innego jak “radzenie sobie lepiej niż rynek i inni inwestorzy“[1]. A droga do tak postawionego celu może być dwojaka: albo będziemy liczyli na szczęście, albo będziemy mieć lepszy osąd niż pozostali uczestnicy rynku. Oczywiście, że szczęście może nam od czasu do czasu pomagać, ale autor przypomina, że nie da się na nim zbudować żadnej sensownej strategii. Zostaje nam więc tylko dobry osąd, i to właśnie o nim jest w zasadzie cała książka. Raz nazywany jest on zwyczajnie spostrzegawczym myśleniem, innym razem wyczuciem wartości, jednak najczęściej autor używa sformułowania “myślenie drugiego poziomu“. Howard Marks rozumie przez to umiejętność myślenia o kwestiach, które inni pominęli w swoich analizach, a także umiejętność zachowywania się odwrotnie do większości inwestorów, zwłaszcza na szczytach bessy i hossy. Jest oczywiste, że sztuka ta udaje się tylko nielicznym, jednak, jak twierdzi autor, swoje sukcesy jako prezes i współwłaściciel Oaktree Capital Management, firmy inwestycyjnej zarządzającej 80 miliardami dolarów, zawdzięcza właśnie tej strategii. Tam, gdzie inni widzą spółki tanie, on szuka spółek o zaniżonej wartości. Tam, gdzie inni kupują spółki na przegrzanych rynkach, on już wcześniej zamienił akcje na gotówkę. A jeśli prawdą jest, to co pisze, a wszelkie dane dostępne w internecie zdają się potwierdzać jego wiarygodność, to Howard Marks ma dla inwestorów sporo cennych lekcji.

Jedną z nich jest uświadomienie sobie prostego, ale jakże ważnego faktu, że rzeczywistość charakteryzuje się cyklicznością zjawisk. “Niewiele jest rzeczy” – podkreśla Marks – “których jestem pewien, ale oto, co wiem na pewno: cykle zawsze ostatecznie biorą górę. Nic nie idzie wiecznie w jednym kierunku. Drzewa nie dorastają do nieba. Niewiele rzeczy spada do zera [2]“. A skoro cykliczność jest regułą, a nie wyjątkiem, o czym świadczą okresowo pojawiające się hossy i bessy, dla Marksa jest ona doskonałą okazją inwestycyjną, bo “niektóre z największych możliwości zysku i straty pojawiają się wtedy, kiedy ludzie zapominają o zasadzie numer jeden”[3], czy właśnie o fakcie cykliczności. Ponadto, to właśnie cykliczność odpowiada za wahadłowy ruch rynków finansowych, które cały czas balansują między euforią a depresją oraz między przeszacowywaniem a niedoszacowywaniem [4]. Jednak i tu autor wtajemnicza nas w swoje sprawdzone strategie, co do których ma stuprocentową pewność (i trudno się z nim nie zgodzić), mówiąc, że skrajne zachowanie rynku zawsze się kiedyś odwróci, “a ci, którzy wierzą, że wahadło będzie poruszać się w jednym kierunku wiecznie, ostatecznie stracą ogromne sumy” [5].

najwazniejsza-rzecz_9328

Źródło: Wydawnictwo MT Biznes

Zdaniem Marksa, większość inwestorów można scharakteryzować określeniem “naśladowcy trendów”, którzy podążają za wskazaniami rynkowego wahadła. Więc jeśli stawiasz sobie za cel osiągnięcie wyższej stopy zwrotu niż przeciętna dla danego rynku, to musisz działać i reagować wbrew popularnym i typowym zachowaniom inwestorów. Jakie działania powinniśmy jednak podejmować, by wykształcić w sobie taką umiejętność? Odpowiedź kryje się w dziewiętnastu rozdziałach, z których każdy zawiera tytułową “najważniejszą rzecz”. Tytuł jest więc nieco mylący, bo książka nie traktuje o jednej strategii, tylko o kilkunastu, z których każda jest tak samo ważna, a pominięcie jednej z nich, zdaniem Marksa, może zrujnować cała naszą strategię i doprowadzić do ogromnych strat.

Autor na szczęście nie zajmuje się w “Najważniejszej rzeczy” technicznymi kwestiami inwestowania. Nie znajdziemy tu więc żadnych wykresów, wyliczeń czy przykładowych analiz wybranych spółek. Zamiast tego autor z dużą wprawą kataloguje i wyjaśnia najważniejsze błędy poznawcze i pułapki psychologiczne, jakie czyhają na nieroztropnych inwestorów. Do tego dorzuca garść trafnych spostrzeżeń związanych z szacowaniem ryzyka, inwestowaniem defensywnym, znajdowaniem okazji i inwestowaniem na podstawie wartości spółek, a nie ich bieżących, i zwodniczych zarazem, cen giełdowych. Co prawda adresatem książki są głównie pracownicy instytucji finansowych, a zwłaszcza działów inwestycyjnych, niemniej jednak indywidualny inwestor także znajdzie tu bezcenne strategie i absolutne podstawy, od których zależy nie tylko sukces inwestycyjny, ale też bezpieczeństwo pieniędzy inwestowanych w akcje i inne instrumenty finansowe. Naprawdę warto, jak mówią klasycy.

Źródła:
[1] “Najważniejsza rzecz”, Howard Marks, MT Biznes, 2012, str. 16
[2] str. 97
[3] str. 97
[4] str. 106
[5] str. 112

Spis treści:

Wstęp                        9
Najważniejsza rzecz to…
1. Myślenie drugiego poziomu            15
2. Zrozumienie efektywności rynku (i jego ograniczeń)    23
3. Wartość                    35
4. Relacja pomiędzy ceną a wartością            45
5. Zrozumienie ryzyka                53
6. Rozpoznawanie ryzyka                71
7. Kontrolowanie ryzyka                85
8. Wyczulenie na cykle                97
9. Świadomość wahadła                105
10. Zwalczanie negatywnych wpływów            113
11. Kontrarianizm                    127
12. Znajdowanie okazji                139
13. Cierpliwy oportunizm                149
14. Wiedzieć, czego się nie wie            161
15. Mieć wyczucie tego, gdzie się znajdujemy        171
16. Docenianie roli szczęścia                183
17. Inwestowanie defensywne            193
18. Unikanie pułapek                207
19. Dodawanie wartości                223
20. Zebranie tego wszystkiego razem            231

Oficjalna strona wydania polskiego:
http://www.mtbiznes.pl/b1139-najwazniejsza-rzecz.htm

Wydawnictwo:  MT Biznes
Rok wydania:  2012
Ilość stron:  238
ISBN:  978-83-7746-166-2

Dziękuję redakcji Wydawnictwa MT Biznes za udostępnienie egzemplarza recenzenckiego.

Praktyczne lekcje zarządzania projektami – Michał Kopczewski – recenzja

Historie sukcesu to dla mnie raczej literatura biograficzna niż poradnikowa, obarczona kilkoma niepozornymi, choć groźnymi błędami poznawczymi. Mimo to książka Michała Kopczewskiego mocno mnie zaintrygowała. Z trzech powodów. Pierwszy to forma wywiadów, a te czyta się znacznie lepiej niż zwarty tekst. Drugi to umiejętne wplecenie teoretycznych podwalin zarządzania projektami w podsumowaniach na końcu każdego rozdziału. I trzeci, najważniejszy, to możliwość poznania od podszewki najbardziej znanych projektów ostatnich lat z ust ich twórców lub głównych decydentów.

Zebrawszy to wszystko razem, otrzymujemy możliwość wysłuchania fascynujących opowieści o najdrobniejszych detalach, jakie złożyły się na finalny sukces tak różnorodnych przedsięwzięć jak wyprawa na bieguny Marka Kamińskiego z Jaśkiem Melą, wprowadzenie na polski rynek kawowych ekspresów kapsułkowych marki Nespresso, organizacja Maratonu Warszawskiego czy wybudowanie w czasie najgłębszego kryzysu Nowego Domu Jabłkowskich w Warszawie.

pralez

Źródło: Wydawnictwo OnePress

Każdy z dwunastu wywiadów to inna historia, z innymi wnioskami, które po trosze zaskakują, demitologizują utarte prawdy i zarazem wskazują na przypadek jako jeden z głównych atrybutów sukcesu. Od Andrzeja Bliklego przykładowo dowiadujemy się, że gdyby otrzymał kredyt na pół miliona dolarów, o który początkowo wnioskował, a którego finalnie nie otrzymał, z pewnością by zbankrutował, bo inwestycja w modernizację zaplecza nie zwiększyłaby przychodów firmy i nie starczyłoby środków na bieżącą obsługę gigantycznego kredytu. Z kolei z opowieści Marka Kamińskiego dowiemy się, że gdyby cokolwiek poszło nie tak w trakcie 10-dniowej marszruty na biegun północny, nie mogliby liczyć na żadną pomoc z zewnątrz, bo od pilotów dowiedział się potem, że mogliby do jego ekipy dotrzeć tylko przy sprzyjającej pogodzie, a przecież w trakcie wyprawy warunki były fatalne. Lektura wywiadów uświadamia jednak, że szczęściu trzeba umiejętnie pomóc, bo samo niewiele znaczy. Zresztą motyw doskonałego przygotowywania się do konkretnego projektu przewija się w każdej opowieści.

Znów przywołam Marka Kamińskiego, bo jego model zarządzania projektami jest najbardziej wyrazisty i minimalizuje ewentualną porażkę do minimum. Jego filozofia opiera się na prostym założeniu, że “najlepszą praktyką jest dobra teoria , a życie jest za krótkie, żeby uczyć się na błędach”. Maksyma śmiała i kontrowersyjna, bo zdolność wyciągania konstruktywnych wniosków z własnych porażek jest cenioną powszechnie umiejętnością. Jednak dla znanego polarnika etap przygotowań jest absolutnie priorytetowy, bo jakikolwiek błąd popełniony w tej fazie grozi poważnymi konsekwencjami w trakcie wyprawy. Dlatego, o czym niewielu pewnie słyszało, wielokrotnie ćwiczył na basenie sytuację, gdy z całym ekwipunkiem wpada do wody w wyniku załamania się kry lodowej, a wytrzymałość elementów wyposażenia, np. aparatu fotograficznego czy termosów, testował w zamrażalniku.

Ekstremalne sytuacje wymagają ekstremalnych przygotowań, powiedziałby Marek Kamiński. Ale tak profesjonalny tryb przygotowań, nakierowany na przewidywanie potencjalnych zagrożeń, a następnie projektowanie symulacji, jak sobie radzić w hipotetycznej sytuacji, ma sens także w mniej spektakularnych projektach. O ile weźmiemy sobie sugestię polarnika, brzmiącą: “Ludziom często się wydaje, że coś wiedzą. A to trzeba zweryfikować”.

Co warto wiedzieć o autorze książki?

Michał Kopczewski jest ekspertem w zakresie zarządzania projektami. Pracował dla takich firm jak Arthur Andersen, PricewaterhouseCoopers, IBM i Trio Management, obecnie prowadzi  własną firmę Processum. Współpracownik ICAN Institute, wydawcy polskiej edycji Harvard Business Review. Wydał książkę “Alfabet zarządzania projektami” (OnePress, 2009).

Cytaty warte przytoczenia:

“Wyprawa jest jak góra lodowa. 1/7 wystaje ponad powierzchnię wody. Tylko tyle widać. Tę część można porównać z samą wyprawą. 6/7 jest pod powierzchnią i tej części nie widać, ale bez niej ponad wodę nic by nie wystawało. I to są wszystkie nasze przygotowania, treningi. Zewnętrzny obserwator tego nie dostrzega, a tymczasem to właśnie ta niewidoczna część decyduje o sukcesie. W biznesie jest identycznie. Jeśli sądzimy, że jakoś to będzie, to nie mamy szans. Nie chce nam się odrabiać zadań domowych, szukamy dróg na skróty.”  Marek Kamiński

Styl:

Lekka forma wywiadów, ale nie są to luźne refleksje, tylko sama esencja. Konkretne pytania i merytoryczne odpowiedzi.

Do kogo jest skierowana ta książka?

Dla wszystkich, którzy szukają szerszego spojrzenia, innego punktu odniesienia, a czeka ich w najbliższej perspektywie ważny projekt do realizacji. Bez znaczenia, czy będzie to budowa domu, założenie firmy, wprowadzenie nowego produktu na rynek, czy wykupienie franczyzy, każda z osób, która już zaczyna przygotowania do większego projektu, znajdzie tu konkretne wskazówki, co robić, by finalny efekt okazał się zgodny z oczekiwaniami.

Moja ocena książki:

- Styl: 9/10
- Treść: 10/10
- Jakość edytorska: 9/10
- Ocena łączna: 9,5/10

Spis treści:

Samo życie (5)

Rozbudowa sieci cukierni – Piec stygnie dziesięć dni (Andrzej Blikle) (7)

Budowa Hotelu SPA – Taras w słońcu (Dr Irena Eris) (19)

Regaty dookoła świata – Sześć razy na maszcie (Zbigniew Gutkowski) (33)

Przygotowanie i organizacja EURO 2012 – Tak, potrafimy! (Marcin Herra) (47)

Budowa Nowego Domu Jabłkowskich – Zegareczek na rogu (Jan Jabłkowski) (71)

Na bieguny z Jaśkiem Melą – Z nartami do basenu (Marek Kamiński) (85)

Wprowadzenie marki Nespresso do Polski – To samo co Clooney (Paweł Kwiatkowski) (99)

Pomoc humanitarna – Najważniejsze to mądrze pomagać (Janina Ochojska) (115)

Wakacje na dwóch kółkach – Młodzi lubią kręcić (Henryk Sytner) (137)

Maraton Warszawski – Pozytywnie nieusatysfakcjonowani (Marek Tronina) (151)

Wyprawy na ośmiotysięczniki – Z szabelką na szczyt (Krzysztof Wielicki) (167)

Wdrożenie standardu zarządzania projektami w Żywiec Zdrój – Zdrowe nawyki (Marek Wojtyna) (181)

Informacje dodatkowe:

Oficjalna strona książki:
http://onepress.pl/ksiazki/praktyczne-lekcje-zarzadzania-projektami-michal-kopczewski,pralez.htm

ISBN: 978-83-246-6770-3
Ilość stron: 192
Oprawa: miękka
Rok wydania: 2013
Wydawnictwo: OnePress

Dziękuję redakcji Wydawnictwa OnePress za udostępnienie egzemplarza recenzenckiego.

Zaczynaj od dlaczego – Simon Sinek – recenzja

Sineka polubiłem od razu. Kilka lat temu, obejrzawszy jego wykład na konferencji TED, pomyślałem sobie: “wreszcie sensowna teoria, wreszcie ktoś dotarł do sedna problemu”. Bo, jak mi się wtedy wydawało, stawianie słynnego “dlaczego” na piedestale naszych motywów może w prosty sposób pomóc nam w rozwijaniu nowatorskich konceptów biznesowych. Potem się okazało, że jego wykład jest trzecim najpopularniejszym wykładem TED-owskim [1] (ponad 17 milionów wyświetleń), a Sinek stał się jednym z najbardziej rozpoznawalnych i najlepiej opłacanych mówców motywacyjnych w USA. Dziś, po wielu innych lekturach, po zapoznaniu się z błędami poznawczymi, po zaanektowaniu metody naukowej do myślenia biznesowego (choćby docenienie metody lean startup), zmieniłem zdanie o Sineku. Nawet przez moment pomyślałem, czy to coś ze mną jest nie tak, że widzę ewidentne luki w jego rozumowaniu, czy coś nie tak jest z jego zwolennikami, którzy magiczne “dlaczego” zdążyli już zracjonalizować na swoją modłę, a z autora uczynić guru zarządzania i biznesu. Osądźcie sami.

Sinek wprowadził do przestrzeni publicznej własną teorię, którą nazwał “złotym kręgiem“. Jego propozycja składa się z trzech elementów, warstw, a w zasadzie prostych pytań: dlaczego, jak i co. Zanim przejdę do jej omówienia, dwa słowa tytułem wstępu. Otóż Sinek sam przyznaje, że miał w życiu trudny okres, i gdy przeżywał depresję, starając się zrozumieć otaczający go świat, nagle doznał “objawienia” (vide: teoria złotego kręgu) i nagle wszystko stało się jasne: za sukcesami wielkich firm stało każdorazowo pytanie “dlaczego”. Tylko że taka argumentacja jest co najmniej wątpliwej jakości. Niby czemu mam wierzyć przełomowemu odkryciu pracownika amerykańskich korporacji, niby czemu mam brać na poważnie teorię, która nie została poparta absolutnie żadnymi dowodami empirycznymi? A może mamy do czynienia z teorią, która jest zbyt piękna, aby mogła być fałszywa? Bo, jak sugeruje Sinek, “ludzie nie kupują tego, co robisz, tylko Continue reading

“To boli” – Paul Knott – recenzja

Gdyby istniał szkolny program edukacji finansowej, książka Paula Knotta mogłaby wejść do kanonu lektur obowiązkowych. Niestety, mimo atrakcyjności takiej tezy, obydwa cząstkowe twierdzenia nie są prawdziwe. Przedmiotu w rodzaju edukacji finansowej raczej nigdy się nie doczekamy, z wielu powodów [1]. Co do drugiej części otwierającego tę recenzję zdania, “To boli” rozprawia się z tak zwanym “systemem”, w jakim przyszło nam żyć, a oświata jest przecież częścią składową systemu. Tym samym istnieje bardzo mała szansa, że książka ta zostałaby zaakceptowana przez Ministerstwo Edukacji jako literatura pomocnicza do przedmiotu “Edukacja finansowa”. Tu właśnie leży sedno.

Jakakolwiek książka na temat finansów osobistych, inwestowania czy oszczędzania może być uznana za wiarygodną, gdy pisana jest przez autora niezależnego, czyli nie związanego zawodowo z żadną instytucją finansową. W przeciwnym razie dostajemy porady dalekie od obiektywności i dziennikarskiej rzetelności. Paul Knott, właśnie jako biznesmen, a nie finansista, w błyskotliwy sposób zmierzył się z ogromem finansowych niuansów, wykazując się fachową wiedzą i tłumacząc w zrozumiały sposób zawiłości świata finansów.

Na marginesie, muszę pochwalić polskiego wydawcę za świetną pracę redakcyjną. Za każdym razem, gdy Paul Knott nieco przesadza, dając się ponieść urokowi swoich wywodów, polski redaktor natychmiast daje kontrę i tłumaczy w przypisach, na czym polega błąd autora. Dzięki temu dostajemy do rąk świetną książkę, do tego umiejętnie skorygowaną przez polskich fachowców.

1. Główna idea zawarta w tej publikacji:

Fundamentem książki jest teza, że “niewiedza jest błogosławieństwem, dopóki nie sprawia bólu”. Trudno o lepszy punkt wyjścia do rozważań o finansach osobistych, ze szczególnym uwzględnieniem technik inwestycyjnych. Autor proponuje nam intelektualną wycieczkę po takich, niekiedy dosyć odległych od siebie, dziedzinach wiedzy jak neuroekonomia, strategie inwestycji giełdowych, błędy poznawcze czy nawet wiarygodność ekspertów. Mówi o rzeczach mało znanych, i z tego względu jest to książka wielce wartościowa.

Rzadko zdarza się, by w jednym miejscu można było znaleźć wyczerpujące opisy i wytłumaczenie błędów poznawczych w odniesieniu do finansów i strategii inwestycyjnych. A w dziedzinie inwestowania mamy ich całą masę, i jeśli ktoś nie zdążył zapoznać z podstawowym katalogiem błędów poznawczych, a nie ma czasu na studiowanie opasłego tomu “Pułapek myślenia” Kahnemana, powinien zacząć od “To boli” Paula Knotta. Albo inaczej. Jeśli nie słyszałeś o awersji do straty, luce empatii, efekcie świeżości, pułapce dostępności, efekcie potwierdzenia czy złudzeniu kompetencji, a chcesz zajmować się, albo już się zajmujesz, inwestowaniem w jakiejkolwiek postaci, najwyższy czas sięgnąć po tę książkę.

2. Co warto wiedzieć o autorze książki?

W zasadzie o autorze wiadomo niewiele, nawet nie znajdziemy o nim notki na Wikipedii, można się tylko domyślić, że skrzętnie skrywa swoją prywatność. Studiował matematykę na University of London  i marketing w TIAS Business School w Holandii, a zawodowo zajmuje się biznesem i doradztwem. “To boli” jest jego jedyną książką, ale wydaną przez renomowane wydawnictwo Pearson Business.

3. Cytaty warte przytoczenia:

“Żeby zachować, a nawet pomnożyć własny majątek, trzeba poznać zasady gry, w którą zostaliście wciągnięci wbrew waszej woli” [2]
Continue reading

Tworzenie modeli biznesowych – A. Osterwalder, Y. Pigneur – recenzja

O sukcesie biznesu w dużej mierze decyduje dobry plan. A jeśli plan zostaje sporządzony według nowoczesnej, dostosowanej do nowych modeli biznesowych, metodologii, tym lepiej dla planu i przyszłego biznesu. Z tego względu “Tworzenie modeli biznesowych” zasługuje na szczególną uwagę.

Nie ukrywam jednak, że mam spore trudności z zaklasyfikowaniem tej książki. W zasadzie łatwiej stwierdzić, czym ta pozycja nie jest. A więc na pewno nie jest poradnikiem, nie jest całościowym kompendium, ani nie jest katalogiem studiów przypadku. W podtytule czytamy, że to podręcznik wizjonera, i takie określenie tematu książki wydaje się dużo bardziej uczciwe i trafne. Siłą “Tworzenia modeli biznesowych” jest bowiem inspirowanie do dokładnego opracowywania biznesplanu, z zastosowaniem metodologii “business canvas”. Doczekała się ona zresztą wielu wariantów, z których największy rozgłos zyskał tzw. “lean canvas”.

Jedyny zarzut: to kolejna książka, gdzie studia przypadku traktuje się jako źródła strategii do zastosowania we własnym biznesie. tak jakby miały gwarantować sukces każdemu, kto zastosuje się do podanych wskazówek, na bazie danych z przeszłości i historii sukcesu podanych w książce. A przecież case study to wynik myślenia i analizy retrospektywnej, która często prowadzi do wniosku, że to właśnie strategia była odpowiedzialna za sukces danej firmy. Niestety, to typowe złudzenie zrozumienia [1], i naginanie faktów do rzeczywistości. Czynników wpływających na sukces danej firmy jest bowiem znacznie więcej, a ich analizy na próżno szukać w publikacjach tego typu.

1. Główna idea zawarta w tej publikacji:

Książka prezentuje innowacyjny model planowania biznesowego [2], który, notabene, sam w sobie jest innowacją biznesową: w końcu książka sprzedała się w nakładzie miliona egzemplarzy i została przetłumaczona na 30 języków.  W największym skrócie: zamiast wielostronicowego, klasycznego biznesplanu, autorzy proponują, aby cały pomysł na biznes zmieścić na jednej kartce formatu A4! I to nie tylko sam pomysł, ale też takie detale jak segmenty klientów docelowych, strukturę kosztów, strumienie przychodu, propozycję wartości, kanały dystrybucji, kluczowe działania czy kluczowe zasoby. Czas pokazał, że Osterwalder i Pigneur trafili idealnie w potrzeby zagubionych przedsiębiorców, którzy mieli spore problemy z całościową analizą swojego pomysłu lub już działającego biznesu. Continue reading

Rework – Jason Fried, David H. Hansson – Recenzja i materiały dodatkowe

Książka “REWORK”, jak na amerykański poradnik, jest niezwykła i wyjątkowa. Czym więc wyróżnia się ta pozycja od innych, pozornie podobnych poradników, których setki zalegają na półkach większości polskich księgarni? Krótko mówiąc, różnica leży w racjonalnym podejściu do biznesu. Nie znajdziemy tu ckliwych, tanich porad motywacyjnych, nie znajdziemy pochwały pozytywnego myślenia, nie znajdziemy powielania stereotypów, nie znajdziemy też peanów na temat Doliny Krzemowej i środowiska startupowego. W zasadzie książka  jest do cna antyamerykańska, a jej autorzy piszą o rzeczach niepopularnych, niezgodnych z typową (pseudo)logiką biznesową. Po przeczytaniu tej książki czytelnik będzie też wiedział, dlaczego Facebook czy Google to wyjątek, a nie reguła.

Poniżej zamieszczam recenzję książki i materiały dodatkowe, z zastosowaniem moich stałych 10 punktów recenzenckich:

1. Główna idea zawarta w tej publikacji:

Poradniki biznesowe, zwłaszcza te amerykańskie, są albo wątpliwe merytorycznie, albo pełne schematów i uproszczeń, albo nijak się mają do polskiej rzeczywistości. Szansa, że znajdziemy w takiej literaturze naprawdę wartościowe porady, jest mikroskopijnie mała. Na szczęście co jakiś czas zdarza się wyjątek od tej reguły. REWORK Jasona Frieda i Davida Heinemeiera Hanssona jest właśnie taką osobliwą książką. Mamy tu co prawda setki porad, mniej lub bardziej praktycznych, jednak to, co najważniejsze, to filozofia, jaka przyświecała autorom. A tę można streścić krótko i dosadnie: sensowych porad biznesowych może tylko udzielać zaprawiony w bojach przedsiębiorca, a nie teoretyk, nauczyciel akademicki czy publicysta bez biznesowego przetarcia. Jako przedsiębiorca z ponad 15-letnim stażem podpisuję się pod takim stwierdzeniem obiema rękoma.

2. Co warto wiedzieć o autorach książki? Continue reading

Kłamstwa, przeklęte kłamstwa i nauka, Sherry Seethaler – Recenzja i materiały dodatkowe

Ostatnimi czasy najczęściej sięgam właśnie do tej książki. W żadnej innej publikacji nie znalazłem tak wielu argumentów, dzięki którym można wznieść na wyżyny umiejętność krytycznego myślenia i przyswajania nowych informacji, zwłaszcza tych związanych z najnowszymi odkryciami naukowymi.

Poniżej zamieszczam recenzję książki i materiały dodatkowe, z zastosowaniem moich stałych 10 punktów recenzenckich:

1. Główna idea zawarta w tej publikacji:

Książka mówi o tym, “jak radzić sobie z chaosem informacyjnym XXI wieku” (tak zresztą brzmi podtytuł). Ponadto, autorka uczula nas na fakt, iż pozwalamy nielicznej grupie interesariuszy decydować o tym, jak należy wykorzystywać nowe technologie czy jak interpretować najnowsze odkrycia naukowe. Seethaler, nie bez powodu, informuje czytelnika, że po przeczytaniu książki “zrozumie, na ile sposobów może zostać oszukany” w tematach związanych z nauką, a także “z każdym rozdziałem będzie rosła jego odporność na wysiłki manipulatorów, usiłących przekazywać opinii publicznej błędne informacje” [str.10]

Największą zaletą tej książki jest popularyzacja krytycznego myślenia i metody naukowej. Co prawda zapewne nie jest to pozycja idealna, prawdopodobnie jest wiele książek lepszych niż ta, i nie mnie to oceniać, bo nie jestem ani naukowcem, ani nie przeczytałem wszystkich interesujących książek w tym zakresie. Kolejna sprawa: autorka zajmuje się zawodowo popularyzacją nauki, a to oznacza, że nie jest naukowcem, tylko publicystką, co rzecz jasna sprawia, że niektóre jej twierdzenia mogą dla znawców tematów brzmieć lakonicznie lub półprofesjonalnie. Jednak dla mnie, i dla przeciętnego czytelnika, “Kłamstwa, przeklęte kłamstwa i nauka” to wyczerpujące i bardzo przystępnie napisane kompendium błędów i mitów, jakie związane są z potocznym rozumieniem nauki i interpretowaniem doniesień naukowych.  Na szczególną uwagę zasługują wnioski zamieszczone na końcu książki. Spośród dwudziestu, pozwalam sobie zacytować trzy najciekawsze:

1. “Należy odróżnić uzasadniony krytycyzm od potępiania nauki.”
Bo ci, którzy nie rozumieją metody naukowej, albo twierdzą, że nauka mnoży wątpliwości, zamiast je redukować, zdają sie nie rozumieć, jak działa nauka i dlaczego postęp naukowy to mnożenie i uzupełnianie starych idei nowymi odkryciami , a nie wyłącznie zastępowanie starych nowymi.

2. “Uwaga na samozwańczych rewolucjonistów, którzy twierdzą, że ich dzieło jest niedocenione przez środowisko naukowców”.
Ileż takich historii przewinęło się przez media, i jakoś żaden z owych “niezależnych naukowców” nie okazał się geniuszem na miarę Einsteina. Polecam odcinek SciFuna, który rewelacyjnie odniósł się do tej kwestii.

3. “Stronniczość jest powszechna“.
Warto mieć ten fakt na uwadze, gdy zapoznajemy się z jakimkolwiek doniesieniem naukowym, czy to w prasie tradycyjnej, czy to w nowych mediach. Autorka uczula nas na fakt, że “motywacje poszczególnych interesariuszy różnią się  – poza pieniędzmi motywem działania może być konieczność ratowania twarzy, naciski polityczne, presja ze strony pracodawcy czy innej osoby posiadającej wiedzę”.  Skutkiem tego najczęściej bezrefleksyjnie wchłaniamy każdą nową porcję informacji, a co gorsza, niektóre badania wskazują (PDF) na przykład, że aż 65 % młodzieży wierzy we wszystko, co przeczyta w Internecie. Zgroza! A my chcemy, by młode pokolenie było mądrzejsze od nas, i podejmowało lepsze decyzje.

Continue reading

Złudzenie planowania. Najczęstsze błędy poznawcze w biznesie (część 2).

Widząc w tytule hasło “złudzenie planowania”, pewnie pomyślałeś, że chodzi mi o brak planowania. Byłeś blisko. Brak planowania to w końcu największa zmora przedsiębiorców. Nie umiemy i nie lubimy planować, wolimy zaufać intuicji, podążać za modą albo kopiować cudze sukcesy. Taka nasza natura. Prawdopodobnie to właśnie zaniechanie procesu planowania jest główną przyczyną upadku większości małych i średnich biznesów.

Niestety, sam fakt opracowania planu nie gwarantuje powodzenia. Co gorsza, sporządzenie planu może wygenerować u jego autora nadmierny optymizm, złudzenie zrozumienia i kilka innych błędów poznawczych. Jednym z najbardziej bolesnych jest właśnie złudzenie planowania. Termin ten został wprowadzony do literatury psychologicznej w 1979 roku przez izraelskich naukowców, Daniela Kahnemana i Amosa Tversky’ego. W opublikowanym Continue reading

Przewidywanie przyszłości. Dwie skrajne wizje.

Wszyscy pamiętamy ekspertów, którzy nie przewidzieli kryzysu w 2008 roku. Eksperci mylą się nagminnie, jednak nie wpływa to na ich zdolność do formułowania kolejnych prognoz. Jednak wśród nich zdarzają się wyjątki, którym udaje się z niewiarygodną precyzją przewidzieć bieg wydarzeń. Czy jednak ich strategie mają solidne fundamenty, czy mówimy tylko o specyficznym zbiegu okoliczności, który wynosi ich prognozy na piedestał nieomylności?

Czas na zderzenie dwóch przeciwstawnych strategii futurologicznych, które w ciągu ostatnich lat zdominowały debatę ekonomiczną na całym świecie. Bruce Bueno de Mesquita kontra Nassim Taleb. Continue reading

Przewrotna strategia uczenia się na błędach

Zewsząd słyszymy, że warto uczyć się na błędach. Zbierajmy doświadczenia i wysnuwajmy na ich podstawie wnioski, które pozwolą nam w przyszłości podejmować lepsze decyzje. A jednak większość z nas nie posiada tej niby łatwej umiejętności dedukcji i wnioskowania. Dlaczego tak się dzieje? Oto moja próba zdefiniowania tego problemu:

1. Aby uczyć się na błędach, musimy mieć świadomość, gdzie, kiedy i w jakich okolicznościach popełniliśmy dany błąd. Dopiero wtedy jest czas na właściwą analizę.

2. Potrzebujemy punktu odniesienia, jakiegoś standardu lub klarownej definicji, co jest błędem a co nie jest. Inaczej kręcimy się w kółko, powielając te same schematy.

3. Często wiedza o fakcie popełnienia błędu pochodzi z zewnątrz – ktoś nam uzmysłowił, że popełniliśmy błąd, lub dopiero sytuacja, w jakiej się znaleźliśmy na skutek popełnienia błędu w przeszłości, niejako wymusza na nas przyznanie się do błędu. Wcześniej nie mieliśmy takiej świadomości.
Continue reading

Jaka książka miała największy wpływ na polskich milionerów?

Na przestrzeni kilku ostatnich lat miałem okazję porozmawiać dłużej z dwoma przedsiębiorcami, którzy zarobili w swoich firmach po kilkanaście milionów złotych. Prawdziwi milionerzy z krwi i kości, choć na pierwszy rzut oka niczym się nie wyróżniają wśród innych. Normalnie ubrani, bez żadnych ekstrawagancji, pełna kultura, skromność i umiar.

Zaciekawiony źródłem ich sukcesu, zapytałem ich, jak udało im się osiągnąć tak wielki sukces. Dodam tylko, że ich biznesy działają w zupełnie innych branżach. Wymienili kilka czynników, jednak to, co ich łączy, okazało się dla mnie zupełnym zaskoczeniem. Continue reading

Kryzys w firmie: 20 sygnałów ostrzegawczych

Celem tego wpisu jest zasygnalizowanie przedsiębiorcom kwestii, które mogą ich drogo kosztować, jeśli odpowiednio wcześnie nie zareagują. Duże kryzysy zwykle zaczynają się całkiem niewinnie, zlokalizowanie więc słabych punktów jest niesłychanie ważne w biznesie. A każdy z opisanych poniżej sygnałów alarmowych może spowodować efekt domina lub efekt motyla, od małej zmiany do znaczących skutków.

1. Spadek sprzedaży lub złe wyniki finansowe

Zwykle tak to się zaczyna. To zresztą najsilniejszy sygnał alarmowy dla właściciela. Taka sytuacja powinna postawić na nogi całą firmę, wszystkie działy, i to jak najszybciej. Powodów może być wiele, choćby brak płatności od dużego kontrahenta czy awaria maszyny. Jednak najważniejsze jest, aby właściciel firmy wiedział dokładnie, co jest przyczyną spadku sprzedaży. A prawda jest taka, że Continue reading

Jak w 15 dni napisałem książkę, która trafiła na listę bestsellerów

Odkąd w roku 2010 wydałem w Złotych Myślach poradnik finansowy “Ekonomia Przetrwania“, wiele osób mnie pyta, co trzeba zrobić, by napisać książkę i ile czasu zajęło mi jej napisanie.

Zaplanowanie procesu pisania

Jeśli chodzi o czas, to moja odpowiedź zwykle zaskakuje moich rozmówców: dokładnie 15 dni. Czemu akurat tyle? Continue reading

Znajdź problem, a będziesz bogaty

Czytałem niedawno wywiad z Johnem Mullinsem, wykładowcą z London Business School. Prezentuje on bardzo ciekawy punkt widzenia, z którym absolutnie się zgadzam. Mówi on mianowicie, że:

“Najważniejsze jest, aby dostrzec, co ludziom sprawia duży kłopot. Im większy będzie to problem, tym większe będą nasze przyszłe zyski, jeśli go rozwiążemy”. I zaraz dodaje: “W świecie biznesu wszystko jest kombinacją: wszystko już zostało wymyślone i dowcip polega na tym, by umiejętnie połączyć ze sobą to, co już istnieje“.
Continue reading

Kryzys to szansa, czyli dlaczego warto być pierwszym

Przez drobne kryzysy każdy przedsiębiorca przechodzi nieustannie. Niekiedy są faktycznie mało istotne, ale zdarzają się też kryzysy poważne, istne wstrząsy dla firmy. Największy problem dla każdej firmy to, rzecz jasna, utrata płynności finansowej. Do tego nie można dopuścić. Jednak gdy się wydarzy, to też nie jest koniec świata. Wtedy skupiamy się na rozwiązaniach i działamy.

Kryzysy wymuszają podjęcie decyzji. Jakiejkolwiek. Dobrej czy złej. Chcielibyśmy, by decyzja była jak najlepsza, więc słuchamy się różnych doradców, staramy się zebrać informacje o trendach, o rynku. Ale to wciąż za mało, by Continue reading

Jak klienci wybierają hotele i o czym zapominają działy marketingu?

Idealny, najlepszy hotel na wakacje to …

Zawsze mnie intrygowało, jaki schemat kryje się za procesem decyzyjnym przy wyborze hotelu. Głowi się nad tym każdy dział marketingu w każdym porządnym hotelu, czyli tam, gdzie aktywnie się pozyskuje klientów. I pewnie każdy marketer ma nieco inną odpowiedź.

Warto zapoznać się więc z badaniami naukowymi, które nieco rozjaśniają ten temat. W marcu 2012 roku dwie firmy badawcze Protean Strategies  oraz Hotspex przepytały ponad 800 amerykańskich turystów na bazie unikalnej metodologii MarketSpex™ o ich powody, dla których wybierają konkretne hotele. Wynik badania pokazał, że Continue reading