Kłamstwa, przeklęte kłamstwa i nauka, Sherry Seethaler – Recenzja i materiały dodatkowe

Ostatnimi czasy najczęściej sięgam właśnie do tej książki. W żadnej innej publikacji nie znalazłem tak wielu argumentów, dzięki którym można wznieść na wyżyny umiejętność krytycznego myślenia i przyswajania nowych informacji, zwłaszcza tych związanych z najnowszymi odkryciami naukowymi.

Poniżej zamieszczam recenzję książki i materiały dodatkowe, z zastosowaniem moich stałych 10 punktów recenzenckich:

1. Główna idea zawarta w tej publikacji:

Książka mówi o tym, “jak radzić sobie z chaosem informacyjnym XXI wieku” (tak zresztą brzmi podtytuł). Ponadto, autorka uczula nas na fakt, iż pozwalamy nielicznej grupie interesariuszy decydować o tym, jak należy wykorzystywać nowe technologie czy jak interpretować najnowsze odkrycia naukowe. Seethaler, nie bez powodu, informuje czytelnika, że po przeczytaniu książki “zrozumie, na ile sposobów może zostać oszukany” w tematach związanych z nauką, a także “z każdym rozdziałem będzie rosła jego odporność na wysiłki manipulatorów, usiłących przekazywać opinii publicznej błędne informacje” [str.10]

Największą zaletą tej książki jest popularyzacja krytycznego myślenia i metody naukowej. Co prawda zapewne nie jest to pozycja idealna, prawdopodobnie jest wiele książek lepszych niż ta, i nie mnie to oceniać, bo nie jestem ani naukowcem, ani nie przeczytałem wszystkich interesujących książek w tym zakresie. Kolejna sprawa: autorka zajmuje się zawodowo popularyzacją nauki, a to oznacza, że nie jest naukowcem, tylko publicystką, co rzecz jasna sprawia, że niektóre jej twierdzenia mogą dla znawców tematów brzmieć lakonicznie lub półprofesjonalnie. Jednak dla mnie, i dla przeciętnego czytelnika, “Kłamstwa, przeklęte kłamstwa i nauka” to wyczerpujące i bardzo przystępnie napisane kompendium błędów i mitów, jakie związane są z potocznym rozumieniem nauki i interpretowaniem doniesień naukowych.  Na szczególną uwagę zasługują wnioski zamieszczone na końcu książki. Spośród dwudziestu, pozwalam sobie zacytować trzy najciekawsze:

1. “Należy odróżnić uzasadniony krytycyzm od potępiania nauki.”
Bo ci, którzy nie rozumieją metody naukowej, albo twierdzą, że nauka mnoży wątpliwości, zamiast je redukować, zdają sie nie rozumieć, jak działa nauka i dlaczego postęp naukowy to mnożenie i uzupełnianie starych idei nowymi odkryciami , a nie wyłącznie zastępowanie starych nowymi.

2. “Uwaga na samozwańczych rewolucjonistów, którzy twierdzą, że ich dzieło jest niedocenione przez środowisko naukowców”.
Ileż takich historii przewinęło się przez media, i jakoś żaden z owych “niezależnych naukowców” nie okazał się geniuszem na miarę Einsteina. Polecam odcinek SciFuna, który rewelacyjnie odniósł się do tej kwestii.

3. “Stronniczość jest powszechna“.
Warto mieć ten fakt na uwadze, gdy zapoznajemy się z jakimkolwiek doniesieniem naukowym, czy to w prasie tradycyjnej, czy to w nowych mediach. Autorka uczula nas na fakt, że “motywacje poszczególnych interesariuszy różnią się  – poza pieniędzmi motywem działania może być konieczność ratowania twarzy, naciski polityczne, presja ze strony pracodawcy czy innej osoby posiadającej wiedzę”.  Skutkiem tego najczęściej bezrefleksyjnie wchłaniamy każdą nową porcję informacji, a co gorsza, niektóre badania wskazują (PDF) na przykład, że aż 65 % młodzieży wierzy we wszystko, co przeczyta w Internecie. Zgroza! A my chcemy, by młode pokolenie było mądrzejsze od nas, i podejmowało lepsze decyzje.

Świetnie podsumowała przesłanie tej książki dziennikarka Rzeczpospolitej, Aleksandra Stanisławska, pisząc tak: “Ta książka to szczegółowa instrukcja dla tych wszystkich, którzy nie chcą dać się pożreć chaosowi informacyjnemu naszych czasów. I bat na nas dziennikarzy, abyśmy oparli się pokusie chodzenia na skróty. Bo teraz nasi czytelnicy w mig to prześwietlą.” Oczywiście, pod warunkiem, że albo mają odpowiednie narzędzia, albo doposażą się w nie po przeczytaniu tej książki.

2. Co warto wiedzieć o autorce książki?

Autorka zajmuje się popularyzacją nauki. Wydała kilkanaście książek, w Polsce została wydana tylko ta jedna. Wykłada na Uniwersytecie Kalifornijskim, pisze dla Financial Times i San Diego Union Tribune.

3. Cytaty warte przytoczenia:

” Większość wiadomości, którymi codziennie jesteśmy bombardowani, została starannie wyselekcjonowana, aby przedstawić tylko jeden z całego wachlarza poglądów na kwestie technologiczne, środowiskowe, ekonomiczne czy zdrowotne”.

4. Strategia biznesowa warta uwagi:

Co prawda książka podejmuje tematykę naukową, to dla przedsiębiorców można tu znaleźć niejedno przydatne przesłanie. Najciekawiej prezentuje się pod tym względem dział poświęcony podejmowaniu decyzji, gdzie autorka wskazuje, by podczas identyfikowania wad i zalet decyzji [str.216] brać pod uwagę takie kwestie jak:
- “wybory oczywiste często są fałszywą dychotomią,
- lista prezentowanych zagrożeń i korzyści zwykle jest niekompletna,
- każde zastosowanie innowacji posiada wyjątkowy zestaw zagrożeń i korzyści.”

5. Czy autorka mnie przekonała do swojej koncepcji?

Tu akurat nie trzeba było mnie nawet przekonywać, bo każda książka na temat krytycznego myślenia, do tego napisana rzetelnie i z zachowaniem dyscypliny naukowej, ma wartość samą w sobie. Ujął mnie natomiast rozmach, z jakim została ta publikacja napisana. Wielość i różnorodność tematów, od testowania hipotez, poprzez subiektywizm podejmowania decyzji, a skończywszy na istotności kosztów alternatywnych, wszystko to sprawia, że przeczytanie tej książki jeden raz nie wystarcza.

6. Styl:

Wbrew pozorom, książka jest daleka od ciężkiego, akademickiego stylu. Tym samym można ją uznać za idealną pozycję popularyzującą wiedzę.

7. Do kogo jest skierowana ta książka?

Trudno wymienić grupę zawodową czy czytelniczą, która nie powinna tej książki przeczytać. Chyba za wyjątkiem tych, którzy wierzą we wszystko, co przeczytają w prasie czy usłyszą w telewizji. Choć z drugiej strony, to właśnie oni powinni ją przeczytać w pierwszej kolejności!

8. Moja ocena książki:

- Styl: 10/10
- Treść: 10/10
- Jakość edytorska: 10/10 (wreszcie książka ze starym, dobrym indeksem, plus dla wydawcy!)
- Ocena łączna: 10/10

Książka jest idealną lekturą uzupełniającą do “Pułapek myślenia” Daniela Kahnemana.

9. Spis treści:

Rozdział 1. Mikstury, intrygi, osobowości: zrozumienie postępu naukowego i powodów, dla których naukowcy czasem nie zgadzają się ze sobą
Rozdział 2: Kto kim jest? Rozpoznanie tych, którzy w danej kwestii mają udział, oraz ustalenie ich stanowisk
Rozdział 3: Decyzje, decyzje: rozróżnienie wszystkich zalet i wad decyzji
Rozdział 4: Porównanie i kontrast: umieszczenie możliwości we właściwym kontekście, by ocenić zalety i wady
Rozdział 5: Co będzie, jeśli …? Rozróżnienie pomiędzy przyczyną a skutkiem
Rozdział 6: Jednostkowe czy ogólne: ustalenie, w jakim zakresie można zastosować wnioski z badań
Rozdział 7: Śmieszne liczby: jak znaleźć drogę w plątaninie liczb
Rozdział 8: Głos społeczeństwa: rozróżniać związki pomiędzy nauką a polityką
Rozdział 9: Wszelkie dostępne sztuczki: jak poradzić sobie z intrygami, które mają zwieść logikę
Rozdział 10: Składanie elementów w całość: jak szukać informacji potrzebnych do uzyskania zrównoważonej perspektywy
Wnioski: Dwadzieścia najważniejszych zastosowań narzędzi

10. Informacje dodatkowe i linki:

Smutna wiadomość: widziałem ostatnio te książkę mocno przecenioną w księgarniach internetowych. A to sygnał, że nie sprzedał się cały nakład. Wniosek: w niemal 40-milionowym kraju trudno znaleźć tysiąc czytelników dla książki uczącej logicznego, krytycznego myślenia wobec doniesień prasowych i naukowych. Jeśli jednak należycie do grona osób, które tej książki jeszcze nie czytały, to zachęcam do poszukania jej w księgarniach internetowych i wysupłania 10 złotych. Naprawdę warto, jak mawiają klasycy.

W Polsce książka została wydana przez wydawnictwo Sonia Draga, pod patronatem miesięcznika “Wiedza i życie”.
http://www.soniadraga.pl/


Ps. Chcesz czytać na bieżąco moje posty i od czasu do czasu otrzymać jakiś mały bonus?

Wystarczy, że zapiszesz się na moją listę, a ja zajmę się całą resztą. Dzięki raz jeszcze!

Zgadzam się z Polityką Prywatności

One thought on “Kłamstwa, przeklęte kłamstwa i nauka, Sherry Seethaler – Recenzja i materiały dodatkowe

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *


9 − = 4

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>